Jak przygotować krowę do wycielenia – dieta i opieka to kluczowy temat dla każdego hodowcy, który dąży do uzyskania zdrowego cielęcia i powrotu krowy do pełnej wydajności.

Przygotowanie diety przedocieleniowej

W okresie przed wycieleniem krowa potrzebuje zbilansowana dieta, która pokryje rosnące zapotrzebowanie na energię i składniki pokarmowe. Odpowiednio skomponowany jadłospis wpływa nie tylko na rozwój płodu, lecz także na przyszłą laktację i ogólną kondycję zwierzęcia.

Kaloryczność i skład energetyczny

• W ostatnich 3 tygodniach przed ocieleniem należy stopniowo zwiększać ilość dziennych jednostek energetycznych (ME).
• Unikać nagłych wzrostów podaży energii, które mogą prowadzić do kwasicy lub zespołu metabolicznego.
• Stosować mieszanki treściwe z dominacją łatwo przyswajalnych węglowodanów i kontrolować udział włókna.

Białko i aminokwasy

W tym okresie wzrasta zapotrzebowanie na białko o wysokiej wartości biologicznej. Krótkołańcuchowe aminokwasy muszą być odpowiednio zbilansowane:

• Zapewnić co najmniej 12–14% surowego białka w dawce pokarmowej.
• Stosować koncentraty proteinowe, np. śruty sojowe lub rzepakowe, w umiarkowanych ilościach.
• Dodawać suplementy z aminokwasami ograniczającymi (Lizyna, Metionina).

Mikroelementy i witaminy

Aby zapobiec zaburzeniom metabolicznym, kluczowe jest uzupełnienie mikroelementów i witamin:

• Wapń i fosfor w stosunku 2:1 – przygotowanie do intensywnego wypłukiwania wapnia w trakcie laktacji.
• Magnesium – chroni przed hipokalemią poporodową.
• Witamina E i selen – wspierają układ immunologiczny oraz poprawiają stan błon płodowych.
• Chrom, miedź, cynk – wpływają na prawidłowy rozwój płodu i kondycję krowy.

Warunki bytowe i opieka przed wycieleniem

Odpowiednie warunki środowiskowe wpływają na komfort krowy i minimalizują ryzyko kontuzji czy stresu przedporodowego. Ważne jest zapewnienie zwierzęciu spokoju i bezpiecznego otoczenia.

Stanowisko i ściółka

• Zadbaj o suche, czyste i miękkie legowisko. Ściółka ze słomy lub trocin powinna być regularnie czyszczona.
• Zapewnij krowie możliwość swobodnego wstawania i leżenia: minimalna powierzchnia to 4–5 m² na sztukę.
• Dobre warunki higieniczne zmniejszają ryzyko infekcji i stanów zapalnych macicy.

Temperatura i wentylacja

Utrzymanie stałej, umiarkowanej temperatury oraz właściwej cyrkulacji powietrza ma kluczowe znaczenie:

• Optymalna temperatura w pomieszczeniu to 10–15°C.
• Zapobiegać przeciągom oraz kumulacji wilgoci.
• Stosować wentylację mechaniczną lub naturalną – w zależności od warunków budynku.

Minimalizacja stresu

Stres przed porodem może wydłużyć trwanie wypierania płodu i prowadzić do powikłań. Zalecenia:

• Ograniczyć liczbę zmian obsługi i wizyt lekarza weterynarii do niezbędnego minimum.
• Wprowadzić stały harmonogram doju i karmienia, by zwierzę miało poczucie komfortu.
• Izolować krowy tuż przed porodem w oddzielnym boksie, by uniknąć agresji ze strony stada.

Monitorowanie stanu zdrowia i przygotowanie do porodu

Regularne obserwacje i szybsze reagowanie na objawy nadchodzącego wycielenia pozwolą uniknąć powikłań i zapewnią matece oraz cielęciu bezpieczeństwo.

Obserwacja objawów fizjologicznych

• Obserwować obrzęk wymienia i zmianę napięcia skóry – świadczą o zbliżającym się laktacyjnym okresie.
• Zmniejszony apetyt, lekkie wzdęcia i pobudzenie mogą zapowiadać poród w ciągu 24–48 godzin.
• Obserwować wydzielinę z pochwy – czysta, wodnista surowica wskazuje na prawidłowe przygotowanie się do wycielenia.

Rola personelu i weterynarza

Dokładny monitoring i gotowość do interwencji to kluczowe elementy pomyślnego wycielenia:

• Personel powinien być przeszkolony w rozpoznawaniu nieprawidłowego ułożenia płodu.
• Zorganizować wcześniej potrzebne narzędzia – czyste rękawice, smary, liny do korekcji ułożenia pępowiny.
• Zapewnić szybki kontakt z lekarzem weterynarii na wypadek dystocji czy zatrzymania łożyska.

Okres bezpośrednio przed porodem

Ostatnie godziny przed porodem to czas, kiedy krowa potrzebuje spokoju i wsparcia:

• Zmniejszyć podaż pasz treściwych na rzecz objętościowych, np. wysokiej jakości siana.
• Zwiększyć dostęp do świeżej, świeżej wody – to przeciwdziała odwodnieniu i wspiera prawidłowe funkcjonowanie przewodu pokarmowego.
• Zapewnić możliwość łatwego opuszczania i wchodzenia w boks – aby krowa nie miała ograniczonej swobody ruchu.

Profilaktyka powikłań poporodowych

Po zakończonym porodzie należy wdrożyć działania wspomagające powrót do zdrowia:

• Podawać płyny nawadniające oraz preparaty elektrolitowe, jeśli wystąpiła utrata krwi.
• Monitorować temperaturę ciała – wczesne wykrycie gorączki pozwala szybko rozpocząć leczenie przeciwzapalne.
• Zwracać uwagę na odstawienie łożyska – zaleganie może prowadzić do metritis i obniżenia produkcji mleka.

Skuteczne przygotowanie krowy do wycielenia wymaga zintegrowanego podejścia: od dieta i suplementacji, przez zapewnienie odpowiednich warunków środowiskowych, aż po szczegółowy monitoring i wsparcie weterynaryjne. Tylko kompleksowa opieka pozwoli uzyskać zdrową matkę i silne, dobrze rokujące cielę.