Jak poprawnie przygotować sianokiszonkę – wilgotność, zakiszanie, folie to kluczowy przewodnik dla każdego hodowcy bydła, który pragnie zapewnić zwierzętom zdrową i pełnowartościową paszę.

Wybór odpowiedniego materiału roślinnego

Podstawą udanej produkcji sianokiszonki jest dobór zielonki o wysokiej wartość odżywcza i odpowiedniej strukturze. Najczęściej wykorzystuje się trawy motylkowe, lucernę, koniczynę oraz mieszanki trawowo-bobowate. Zielonka powinna być zbierana w fazie optymalnego rozwoju, kiedy zawartość białka i cukrów jest największa, a włókno jeszcze nie zdrewniało. Zbyt dojrzałe rośliny mogą obniżyć strawność i zmniejszyć zawartość składników pokarmowych. Ważne jest także, aby materiał roślinny pozbawić zanieczyszczeń, takich jak kamienie czy kawałki folii, co minimalizuje ryzyko uszkodzenia prasy i zanieczyszczenie kiszonki.

Optymalna wilgotność i cięcie zielonki

Przed przystąpieniem do procesu ukiszania należy sprawdzić poziom wilgotność zielonki. Zbyt mokra masa (ponad 70%) może prowadzić do wycieku soku i rozwoju bakterii gnilnych, natomiast zbyt sucha (poniżej 50%) ogranicza proces fermentacji. Zalecany zakres wilgotności to 60–65%. Cięcie roślin na kawałki długości 2–4 cm sprzyja lepszemu ubicie i szybszemu odcięciu dostępu powietrza. W praktyce stosuje się sieczkarnie lub noże bijakowe, które gwarantują równomierne rozdrobnienie masy. Warto także kontrolować poziom zasypu kolejnych warstw w silosie czy pryzmie, co ułatwia eliminację kieszeni powietrznych.

Proces zakiszania i rola bakterii kwasu mlekowego

Efektywne zakiszanie bazuje na szybko przebiegającej fermentacja mlekowej, prowadzonej przez korzystne bakterie kwasu mlekowego. Po ubicie zielonki w warunkach beztlenowych bakterie te przekształcają cukry w kwas mlekowy, obniżając pH do poziomu około 4,0–4,2. Szybki spadek pH hamuje rozwój mikroorganizmów gnilnych i pleśni. Warto zatem zadbać o czystość narzędzi i urządzeń oraz o równomierne ubijanie masy, aby maksymalnie ograniczyć dostęp tlenu. Stosowanie starterów bakteryjnych może przyspieszyć proces zakiszania, szczególnie przy chłodnej lub mało zasobnej w cukry zielonce.

Dobór i zastosowanie folii do kiszonki

Prawidłowy dobór folia kiszonkowej decyduje o szczelności i ochronie przed powietrzem, światłem oraz opadami. Folie dwuwarstwowe lub trzywarstwowe o większej grubości (min. 150 μm) są bardziej odporne na uszkodzenia mechaniczne w trakcie eksploatacji pryzmy. Kluczowa jest także szczelność zakrycia – nawet niewielkie nieszczelności mogą prowadzić do rozwoju pleśni i strat wartości pokarmowej. Po rozłożeniu folii na pryzmie trzeba dokładnie położyć obciążenie, np. opony czy worki z piaskiem, aby zapobiec przemieszczaniu się i podwiewaniu przez wiatr. Dobrą praktyką jest użycie mat przejściowych i folii z dodatkową warstwą antykondensacyjną, która chroni kiszonkę przed skraplaniem wody.

Przechowywanie i kontrola jakości kiszonki

Po zakończeniu procesu kiszenia sianokiszonka powinna dojrzewać przez minimum 4–6 tygodni. W tym czasie warto regularnie kontrolować temperaturę wnętrza pryzmy i oceniać stan przez otwory rewizyjne. Temperatura powinna utrzymywać się poniżej 30°C, co świadczy o stabilności fermentacji. W miejscu zacięcia folii lub przy spożywaniu paszy przez zwierzęta może dojść do rozwoju pleśń i niepożądanych fermentacji. Dlatego pasza powinna być pobierana równomiernie z całej powierzchni odciętego frontu. Gotowa kiszonka stanowi wartościową pasza dla bydła mlecznego i mięsnego, wspiera trawienie, wpływa na wzrost produkcji mleka oraz przyrosty masy ciała, pod warunkiem że utrzymana jest wysoką jakość i higiena procesu przygotowania.